Logo Gmina

menu

Licznik odwiedzin

W tym miesiącu: 6332
W sumie: 141272

II Wojna Światowa

Po ciężkich walkach nad Wartą dn. 03.09.1939r. Niemcy zajeli Kiełczygłów. Już po kilku tygodniach nasza gmina i powiat wieluński do którego należeliśmy została wcielona do Rzeszy Niemieckiej. Głównym celem polityki niemieckiej było całkowite wyrugowanie z Kraju Warty elementów polskich i zasiedlanie go Niemcami. Miały temu służyć wysiedlanie Polaków na przymusowe roboty do Rzeszy oraz fizyczna likwidacja ludności polskiej i żydowskiej. Już we wrześniu 1939r. pozamykano szkoły a nauczycieli zwolniono z pracy. Landrat z Wielunia skierował pismo do wójtów i burmistrzów, kierowników szkół, komendantów żandarmerii, że tylko nauczyciele - volksduetsche mogą prowadzić lekcje z dziećmi. Nauczyciele z Kiełczygłowa nie chcieli współpracować z Niemcami, nastapił etap biologicznej rozprawy z ludnością polską, które miały doprowadzić do likwidacji inteligencji. Tak też się stało w listopadzie 1939r. deportowani zostali do obozu w Radogoszczy nauczyciele Antoni Budzik i Idzi Żurek. Na szczęście nic się nie stało przezyli i wrócili do Kiełczygłowa. Na wojnie poległ nauczyciel Antoni Cieśla z Obrowa. Zgineli w obozach jenieckich nauczyciele: - Leon Kulesza ppor. ze Skoczylasów. W czasie ekshumacji znaleziono przy nim część dowodu osobistego, pocztówkę, kartę szczepień, 2 listy (AM - 932 to numer identyfikacyjny). W wyniku działań wojennych ppor. Leon Kulesza znalazł sie na Kresach Wschodnich. Po 17.09.1939r. dostał się do niewoli sowieckiej i został osadzony w obozie w Kozielsku. Po 20.04.1940r. na podstawie rozkazu Nr 040/3 został wywieziony z obozu do miejsca kaźni w lasku katyńskim, gdzie strzałem w tył głowy został zamordowany przez radzieckie NKWD, - Antoni Wawrzyniak nauczyciel z Chorzewa, w mundurze znaleziono legitymację urzędniczą, list, różaniec (AM - 2597) Wiele mieszkańców naszej gminy zginęło zamordowanych przez żandarmów hitlerowskich na posterunku w Kiełczygłowie i Osjakowie, a także w obozach Radogoszczy, Oświęcimiu, Gross Rosen, pod Monte Cassino. Między innymi w obozie Gross Rosen zginął Pan Tadeusz Oleszczyk z Jaworznicy, który pracował w kamieniołomach. Był pracownikiem Urzędu Gminy i Niemcy mieli podejrzenia, że pomagał Polakom przy wydawaniu dowodów osobistych. Gminna Biblioteka Publiczna w Kiełczygłowie zwróciła się do Muzeum Gross Rosen z zapytaniem o Pana Tadeusza Oleszczyka. Otrzymaliśmy odpowiedź, że numer więźnia w/w nadany musiał być z serii numerów niepowtórzonych. Zgodnie z chronologią transportów nr 27225 wydany został dnia 05.04.1944r. więźniowi, który przywieziony został do obozu w grupie ok. 60 osób z Radogoszczy i więzienia przy ul. Sterlinga w Łodzi. Poniżej również przedstawiamy dokument potwierdzający zgon pani Rozalii Wolnowskiej z Kiełczygłowa w Obozie Oświęcim - Brzezinka oraz przedstawiamy list Pana Tadeusza Oleszczyka pisany do ojca Antoniego Oleszczyka w dniu 13 sierpnia 1944r.

 
 
 
 

 

 
 
 
 
 
 
 

 

 
W dniu 06 października 1941r. zabrano księdza z Kiełczygłowa i zamknięto kościół. Zabrano wówczas 3 dzwony o dziewiętnastowiecznej metryce (1836r.) które zostały przetopione na złom. Kościółek drewniany nie uległ dewastacji i był m. in. punktem zbornym dla Żydów przed wywiezieniem do obozu. Dewastacji uległa Gminna Biblioteka Publiczna w Kiełczygłowie, którą utworzony w 1937r. Akcja wysiedlania to jedna z form wyniszczenia i oczyszczenia Kraju Warty rozpoczęła się wiosną 1940r. Stosowano wysiedlenia i wywożono do Generalnej Guberni na niewolnicze roboty przymusowe. W gmine Kiełczygłów wysiedleń było mało, bo spowodowane było tym, że były słabe ziemie i to Niemców nie interesowało. Według zapisów zachowanych w kalendarzu Pana Stanisława Marchewki wysiedlano w Gminie Kiełczygłów 15 kwiecień 1842r. - wysiedlali Kiełczygłów, Kiełczygłówek, Obrów, Dąbrowę i Lipie, 18 kwiecień 1942r. - wysiedlali Kiełczygłów, Kolonia Kiełczygłów, Osinę, Jaworznicę, Skoczylasy i Studzienicę. W dniu 08 października 1941r. przeniesiono Urząd Gminy z Kiełczygłowa do Rząśni Poniżej zdjęcia Urzędu Gminy i personel w Kiełczygłowie przed przeniesieniem.
 
 
 
 
 
 
 

 

 
Poniżej zdjęcia Urzędu Gminy i personelu po przeniesieniu do Rząśni.
 
 
 

 

 
 
 

 

 
Na początku 1939r. liczba ludności w Gminie Kiełczygłów wynosiła 5586, w tym ludności żydowskiej 240. Najwięcej ludności żydowskiej mieszkało w samym Kiełczygłowie bo 150. Do Kiełczygłowa przyjechało na początku listopada 1939r. dużo ludności żydowskiej z kompletnie zniszczonego Działoszyna. Żydowską Radę Starszych w Kiełczygłowie reprezentowali bracia Mosiek i Haim Podolscy (mieszkali koło synagogi) i H. Jakubowicz. Rada Starszych miała na celu szukać pomocy w Amerykańskim Komitecie Pomocy Społecznej w Warszawie (American Joint Distribution Committee) informując o złej sytuacji Żydów, którzy pracowali przy budowie dróg za co otrzymali po 50 fenigów. Poniżej zdjęcia Żydów przy budowie drogi.
 
 
 

 

 
 
 

 

 
Pisali również o tym, że miejscowa ludność nie posiada środków do życia i nie może udzielić pomocy Żydom przybyłym z Działoszyna i innych miejscowości. Podano, że tylko 65 osób chodzi do pracy. Brakuje pieniędzy na żywność, opał co będzie trudne aby przetrwać zimę. W roku 1942 Artur Greiser - namiestnik niemiecki wydał rozkaz "odżydzenia Kraju Warty". Terrozyzowano i zastraszano ludność żydowską a następnie rozpoczęto deportację Żydów do obozu zagłady. Nasilenie tej akcji nastąpiło w sierpniu 1942r. Tak też było w naszej gminie. Jak zanotował Pan Stanisław Marchewka w kalendarzu : dnia 11 sierpnia 1942r. łapanie Żydów, których zamknięto w miejscowym kościółku bez jedzeniaa potrzeby fizjologiczne załatwiano za ołtarzem. Pod datą 14 sierpień 1942r. wywieźli Żydów do Osjakowa i Wielunia a następnie do obozu w Chełmnie. W czasie deportacji Żydów z kościoła doszło do egzekucji bowiem zastrzelono 2 starszych Żydów. Byli to : - Josek Pawłowicz - krawiec - Lajb Pakuła - piekarz Poniżej zdjęcia aktów zgonu w/w żydów.
 
 
 

 

 
 
 

 

 
Polacy udzielali pomocy Żydom i tak było w przypadku kiełczygłowian, którzy zebrali żywność i zawieźli ją do Osjakowa. Niestety żandarmi nie pozwolili na podanie jej Żydom a tych co pojechali z pomocą pobili. Niektórym Żydom udało się przeżyć np. Piątkowski, który miał restaurację w Hamburgu. Zmarł ok. 1977r., również przeżył Podolski który przyjechał tuż po wojnie odwiedzić Kiełczygłów. Dzięki uprzejmości Państwa Marchewków Gminna Biblioteka Publiczna w Kiełczygłowie skorzystała z materiałów zachowanych w konkretnie z kalendarzy gdzie pod datą 01.09.1942r. adnotacja "zabójstwo Pochowej", a pod datą 16.09.1942r. "powieszono 10 chłopa 11 godz. przed południem z Radogoszczy przywieźli". Otto Poch był niemieckim agronomem na teren Gminy Kiełczygłów. Po zabójstwie Pochowej aresztowano wielu mieszkańców naszej gminy chcąc się zrewanżować za ten czyn. Ale Otto Poch stwierdził, że ludzie w Kiełczygłowie są dobrzy i nikt tego nie zrobił. Poniżej zdjęcie Otto Pocha.
 
 
 

 

 
Według miejscowej ludności Otto Poch nie miał żony. Widniejąca na zdjęciu obok Otto Pocha kobieta była jego kochanką. To jej mąż wrócił z frontu aby zemścić się na niewiernej żonie. Niemcy za zastrzelenie towarzyszki Otto Pocha i jego postrzelenie przywieźli z Radogoszczy 10 więźniów aby ba oczach spędzonej ludności dokonać egzekucji. Niemcy spędzili ok. 2000 ludzi na plac koło kościoła i na ich oczach wykonano wyrok przez powieszenie. Po wykonaniu wyroku żandarmi na koniach rozpędzili widzów. Powieszonych wozem konnym zawieziono na miesjcowy cmentarz, gdzie pochowano ich w zbiorowej mogile. Mieszkańcy Gminy Kiełczygłów w hołdzie pomordowanym postawili pomnik w miejscu powieszenia i pomnik na cmentarzu. Poniżej zdjęcia pomników na cmentarzu i koło kościoła oraz akt zgonu jednego z powieszonych.
 
 
 

Zbiorowa mogiła dziesięciu zakładników z łódzkich więzień zamordowanych przez hitlerowców 16 września 1942r. w Kiełczygłowie : Śp. Czesław Godziński Piotr Kuleba Józef Łukaszczyk Franciszek Papiórkowski Antoni Sałaciński Heronim Sobala Adam Stefański Antoni Tomczak Adam Witkowski Paweł Zubert

 
 
 

Miejsce straceń 10 zakładników zamordowanych przez zbrodniarzy hitlerowskich w dniu 19.09.1942r.* Wieczna cześć i chwała pomordowanych na ziemi kiełczygłowskiej w latach 1939 - 1945. * - pomyłka faktycznie zamordowani zostali w dniu 16.09.1942r. Natomiast akty zgonu wystawiono z datą 19.09.1942r.

 
 
 

 

 
Gminna Biblioteka Publiczna w Kiełczygłowie zwróciła się do IPN z zapytaniem czy zachowały się zdjęcia z egzekucji, bo takie Niemcy zdjęcia zrobili, ale otrzymaliśmy odpowiedź negatywną. Dysponują tylko aktami dotyczącymi egzekucji 10 obywateli polksich dokonanych przez N/N funkcjonariuszy hitlerowskich w dniu 16.09.1942r. Ciężkie walki wojenne ominęły Gminę Kiełczygłów. Tylko przez Kiełczygłówek i Kuszynę przebiegała linia frontu (wówczas Gmina Radoszewice). Do tej pory zachowały się okopy w lesie kuszyńskim, czego dowodem są poniższe zdjęcia.
 
 
 

 

 
 
 

 

 
W dniu 03 czerwca 2004r. w lesie kuszyńskim dokonano ekshumacji 5 ciał żołnieży niemieckich. Odnalezione szczątki zostały przewiezione na cmentarz wojenny w Siemianowicach Śląskich. Poniżej zdjęcie grobu którego dokonano ekshumacji.
 
 
 

 

 

Gmina Kiełczygłów w okresie okupacji od 01.09.1939r. do 30.01.1945r. w/g sprawozdania ówczesnego Wójta Gminy B. Włodarczyka przedstawiła wykaz strat wojennych podczas okupacji niemieckiej.

Maszyny rolnicze - szt. 2 - wartość 1.200 zł

Narzędzia rolnicze oraz inne

Inwentarz martwy - szt. 139 - wartość 15.325 zł

Siły pociągowe - szt. 124 - wartość 42.430 zł

Bydło - szt. 64 - wartość 10.150 zł

Trzoda chlewna - szt. 66 - wartość 5.685 zł

Zboże i inne ziemiopłody - szt. 78300 - wartość 13.750zł

Zabudowania wiejskie :

mieszkalne - szt. 28 - wartość 38.900 zł

gospodarcze - szt. 132 - wartość 123.000 zł

Rekwizycje Wojsk Związku Radzieckiego:

Narzędzia rolnicze - szt. 532 - wartość 44.099 zł

Siły pociągowe - szt. 219 - wartość 76.650 zł

Bydło - szt. 39 - wartość 8.040 zł

Trzoda chlewna - szt. 55 - wartość 9.324 zł

Zboże i inne ziemiopłody - szt. 47880 - wartość 4.539 zł

Zabudowania wiejskie :

mieszkalne - szt. 28 - wartość 38.900 zł

gospodarcze - szt. 132 - wartość 123.000 zł

Wykaz zniszczonych gospodarstw rolnych w gminie Kiełczygłów:

 Ogólna ilość wsi - 26

Gospodarstw rolnych - 802

Wsie zniszczone wskutek działań wojennych :

Ilość gospodarstw rolnych zniszczonych Nazwa wsi ogółem całkowicie częściowo

Kiełczygłówek 48 7 30 Widogoszcz 7 - 1 Kiełczygłów 50 - 2 Chruścińskie 24 1 - Beresie Małe 19 1 1 Wyręba 6 - 1 Wreszcie nadszedł styczeń 1945r. a z nim wyzwolenie naszego Kraju. Jednak mimo wyzwolenia ginęli ludzie w obronie Ojczyzny walcząc z bandami UPA. Tak zmarł śmiercią tragiczną Józef Sikora lat 22 z Beresi Dużych w dniu 09.09.1946r. Poniżej zdjęcie Józefa Sikory.

 
 


Opracowała Tadeusza Iskra.

 

Wójt gminy zaprasza

<p><strong>Kazimierz Jędrzejski</strong></p>

Kazimierz Jędrzejski

Przyjęcia interesantów:

Urząd Gminy w Kiełczygłowie

ul. Tysiąclecia 25
98-358 Kiełczygłów
tel./fax: 43 842 50 28
e-mail: kielczyglow.gm@hot.pl

Zobacz również

wersja językowa

Kalendarz

październik 2017
Pn
Wt
Śr
Cz
Pt
So
Ni
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31

Zegar

  • :
  • :
Akceptuję

Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies.